Trong quá trình vận hành, máy móc công nghiệp phải làm việc liên tục dưới tác động của tải trọng, ma sát, nhiệt độ và môi trường sản xuất. Sau một thời gian sử dụng, một số bộ phận có thể bị hao mòn hoặc hoạt động thiếu ổn định.
Kiểm tra định kỳ và thường xuyên giúp doanh nghiệp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, chủ động điều chỉnh, bảo dưỡng hoặc thay thế kịp thời. Vậy những bộ phận nào của máy cần được chú trọng trong việc kiểm tra? Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu các nhóm bộ phận thường được kiểm tra trong quá trình vận hành và bảo trì máy móc.
Những bộ phận nào của máy cần chú trọng khi kiểm tra định kỳ?
Tùy vào cấu tạo và nguyên lý hoạt động, mỗi loại máy sẽ có những bộ phận cần kiểm tra khác nhau. Tuy nhiên, các chi tiết chịu ma sát, truyền động, tải trọng hoặc hoạt động liên tục thường cần được chú ý nhiều hơn.
Dây curoa, xích và nhông
Có chức năng truyền mô-men xoắn giữa các cụm cơ cấu chuyển động trong máy, đảm nhận khâu truyền động chính từ motor sang các trục làm việc.
Nội dung cần kiểm tra:
- Đo độ căng: Kiểm tra độ võng của dây curoa và độ võng của xích khi tác dụng lực ấn tiêu chuẩn, điều chỉnh ốc tăng đơ nếu dây bị dão.
- Kiểm tra hao mòn: Quan sát dây curoa, xích và nhông để phát hiện dấu hiệu nứt, mòn, dão hoặc biến dạng.
- Phát hiện trượt tải: Theo dõi tiếng ồn hoặc va đập bất thường khi máy vận hành.
Lưu ý: Khi thay dây curoa, cần kiểm tra đồng thời các dây trong cùng cụm truyền động và thay thế theo yêu cầu kỹ thuật của thiết bị.
Vòng bi, bạc đạn
Nội dung cần kiểm tra
Vòng bi và bạc đạn chịu tải trực tiếp tại các cụm trục quay, giảm ma sát giúp máy vận hành êm và ổn định.
- Kiểm tra độ rơ: Theo dõi độ ổn định của trục, phát hiện rung lắc hoặc khe hở bất thường.
- Kiểm tra nhiệt độ và tiếng ồn: Khi máy vận hành, chú ý tình trạng tăng nhiệt, tiếng rít hoặc tiếng động bất thường tại khu vực vòng bi.
- Kiểm tra chất bôi trơn: Theo dõi tình trạng dầu bôi trơn và bổ sung hoặc thay thế khi cần thiết theo yêu cầu kỹ thuật của thiết bị.
Vòng bi xuống cấp có thể làm tăng độ rung, ảnh hưởng đến độ ổn định của trục và các bộ phận truyền động liên quan. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra và thay thế phù hợp.
Động cơ
Động cơ và cụm giảm tốc là bộ phận cung cấp năng lượng, tạo lực kéo chính cho toàn bộ hệ thống. Khi kiểm tra, không chỉ quan sát tình trạng bên ngoài mà còn cần theo dõi biểu hiện của động cơ trong quá trình vận hành.
Nội dung cần kiểm tra
- Nhiệt độ động cơ: Theo dõi tình trạng động cơ có nóng bất thường trong quá trình vận hành hay không.
- Cánh quạt và khe tản nhiệt: bụi bám nhiều có thể làm giảm khả năng tản nhiệt, khiến động cơ tăng nhiệt và ảnh hưởng đến tuổi thọ thiết bị.
- Độ rung và tiếng ồn lạ: Tiếng ồn lạ hoặc thân máy rung mạnh là dấu hiệu lỏng ốc, lệch khớp nối hoặc hỏng bạc đạn motor.
- Đầu nối điện: Siết chặt các ốc bắt dây trong hộp đấu nối, kiểm tra xem vỏ dây có bị cháy, ố vàng do quá nhiệt không.
Nếu động cơ nóng bất thường hoặc có mùi khét, cần ngắt nguồn kiểm tra ngay để tránh chập cháy lan sang biến tần.
Cảm biến
Cảm biến nhận diện vị trí, hành trình, mức nguyên liệu và nhiệt độ, sau đó gửi tín hiệu về bộ điều khiển. Khi cảm biến bám bụi, lệch vị trí hoặc gặp sự cố, tín hiệu gửi về hệ thống điều khiển có thể thiếu chính xác.
Nội dung cần kiểm tra
- Bề mặt nhận tín hiệu: Lau sạch bụi bám trên mắt kính và mặt quét của cảm biến. Bề mặt bẩn có thể làm cảm biến mất tín hiệu hoặc báo lỗi.
- Đèn báo hiệu: Đưa mẫu thử qua vùng quét để kiểm tra; đèn báo chuyển trạng thái sáng/tắt theo đúng chu kỳ tiếp xúc của cơ cấu máy.
- Dây tín hiệu: Rà soát các đoạn xem dây bị nứt, đứt hoặc có dấu hiệu hư hỏng khiến tín hiệu không ổn định.
Nếu cảm biến vẫn báo lỗi sau khi đã vệ sinh và căn chỉnh khoảng cách, cần kiểm tra lại nguồn cấp hoặc thay thế mới.
Hệ thống khí nén
Hệ thống khí nén cung cấp lực đẩy cho các xi lanh đóng mở van nạp, dập cắt hoặc đẩy sản phẩm. Với thiết bị dùng khí nén, van, ống dẫn, đầu nối và các bộ phận liên quan cũng cần được kiểm tra thường xuyên.
Nội dung cần kiểm tra
- Áp suất khí: Kiểm tra áp suất làm việc và chú ý tình trạng tụt áp bất thường trong quá trình vận hành.
- Đường ống và đầu nối: Kiểm tra các vị trí có dấu hiệu nứt, gập, mòn hoặc rò rỉ khí.
- Bộ lọc và van: Theo dõi tình trạng hoạt động, vệ sinh và bảo dưỡng theo yêu cầu kỹ thuật của thiết bị.
- Dấu hiệu bất thường: Nếu phát hiện khí nén bị tụt áp hoặc van xả yếu, rò rỉ hoặc các bộ phận điều khiển trong hệ thống.
Nếu phát hiện khí nén bị tụt áp hoặc van xả yếu, cần xử lý dứt điểm các điểm rò rỉ trước khi chạy máy để cơ cấu cắt và định hình không bị kẹt phôi.
Hệ thống điện và tủ điện
Tủ điện là “bộ não” điều khiển và cấp nguồn cho toàn bộ động cơ, biến tần và cảm biến.
Nội dung cần kiểm tra
- Đầu nối và dây điện: Kiểm tra các mối nối, dây dẫn và dấu hiệu bất thường do quá nhiệt.
- Hệ thống tản nhiệt: Kiểm tra quạt và vệ sinh khu vực thông gió để đảm bảo khả năng tản nhiệt.
- Vệ sinh và chống ẩm: Dùng máy hút bụi chuyên dụng hoặc chổi mềm làm sạch bụi bẩn trong tủ. Giữ tủ điện sạch, khô và kiểm tra tình trạng gioăng cửa tủ.
Kiểm tra bộ phận máy cần lưu ý những gì?
Khi kiểm tra máy, kỹ thuật cần đánh giá cả tình trạng bên ngoài lẫn khả năng làm việc thực tế của từng bộ phận.
- Trước hết, nên ưu tiên các chi tiết chịu tải và ma sát, vì đây là những bộ phận làm việc liên tục và hao mòn nhanh nhất.
- Việc kiểm tra cần kết hợp cả khi máy dừng và khi máy chạy. Lúc máy dừng, kỹ thuật viên kiểm tra độ rơ, độ chùng, độ chặt của bu lông và các dấu hiệu nứt, mòn. Lúc máy vận hành, cần theo dõi tiếng ồn, độ rung, nhiệt độ và áp suất để phát hiện sai lệch.
- Cuối cùng, nên ghi lại tình trạng từng linh kiện sau mỗi lần kiểm tra. Những chi tiết bị nứt, biến dạng, chai cứng hoặc mòn cần được thay thế kịp thời.
Sau khi xác định các bộ phận cần kiểm tra, doanh nghiệp cần xây dựng lịch bảo trì phù hợp với tình trạng thiết bị và điều kiện vận hành. Tham khảo thêm tần suất bảo trì máy để có kế hoạch bảo dưỡng phù hợp.
Kết luận
Những bộ phận của máy cần được kiểm tra định kỳ và thường xuyên gồm dây curoa, xích, nhông, vòng bi, động cơ, cảm biến, hệ thống khí nén và hệ thống điện. Đây là những nhóm bộ phận có vai trò quan trọng trong quá trình truyền động, điều khiển và vận hành thiết b
Mỗi bộ phận đều có đặc điểm và mức độ hao mòn khác nhau nên cần được kiểm tra dựa trên cấu tạo máy, điều kiện vận hành và tình trạng thực tế. Kiểm tra thường xuyên và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường giúp doanh nghiệp chủ động xử lý, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và duy trì thiết bị vận hành ổn định.
