Độ chính xác khi đếm viên thuốc ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng sản phẩm trong mỗi chai, hiệu quả đóng gói và công tác kiểm soát chất lượng. Trong quá trình vận hành, máy có thể đếm thiếu hoặc thừa viên do đặc tính sản phẩm, khả năng nhận diện của cảm biến, hệ thống cấp liệu hoặc thông số cài đặt chưa phù hợp. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định đúng nguyên nhân để kiểm tra và điều chỉnh thiết bị, hạn chế sai lệch trong sản xuất.
Bài viết dưới đây phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác của máy đếm viên thuốc và cách kiểm tra để doanh nghiệp có cơ sở đánh giá thiết bị trong điều kiện vận hành thực tế.
Máy đếm viên thuốc hoạt động như thế nào?
Máy đếm viên thuốc hoạt động theo một chu trình khép kín. Viên thuốc đi từ phễu chứa xuống hệ thống máng rung, được dàn mỏng thành từng hàng rồi lần lượt qua vùng cảm biến. Mỗi viên đi qua sẽ được ghi nhận và gửi số liệu về PLC. Khi đủ số lượng định mức, cơ cấu phân phối tự động ngắt dòng viên và chuyển sang chai tiếp theo.
Một số nguyên nhân làm ảnh hưởng đến độ chính xác khi đếm viên thuốc
Kích thước, hình dạng và bề mặt viên thuốc
Kích thước, hình dạng và bề mặt viên thuốc ảnh hưởng đến khả năng phân tách, di chuyển và nhận diện trong quá trình đếm. Viên có kích thước không đồng đều, hình dạng khó phân tách hoặc bề mặt dễ dính có thể di chuyển chồng lấn, làm dòng cấp liệu thiếu ổn định.
Ngoài ra, viên nang trong suốt, viên bị sứt vỡ hoặc mảnh vụn phát sinh trong quá trình vận chuyển có thể gây khó khăn cho một số công nghệ nhận diện. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào đặc điểm sản phẩm và thiết kế của từng máy. Khi thay đổi loại viên thuốc, cần chạy thử với mẫu thực tế để đánh giá khả năng cấp liệu và độ chính xác trước khi đưa vào sản xuất.
Cách kiểm soát: Kiểm tra chất lượng viên thuốc trước khi cấp vào máy, xử lý sản phẩm không đạt theo quy trình và chạy thử bằng mẫu thực tế. Khi thay đổi dạng viên hoặc kích thước sản phẩm, cần đánh giá lại khả năng phân tách, tốc độ cấp liệu và độ chính xác của hệ thống đếm.
Bụi thuốc và mảnh vụn trong vùng đếm
Bụi thuốc thường phát sinh khi viên nén bong bột hoặc cọ xát trong quá trình di chuyển. Bụi tích tụ tại vùng cảm biến có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận diện, trong khi bụi và mảnh vụn trên máng dẫn có thể cản trở chuyển động của viên thuốc, khiến dòng cấp liệu kém ổn định.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cảm biến và thiết kế của máy. Vì vậy, ngay cả thiết bị có tính năng hạn chế bụi vẫn cần được vệ sinh định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Cách kiểm soát: Khi bảo trì, cần làm sạch vùng cảm biến và đường dẫn viên bằng phương pháp phù hợp, đồng thời kiểm tra tình trạng tích tụ bụi theo đặc điểm sản phẩm. Không nên tự ý sử dụng dung môi hoặc dụng cụ có thể làm xước cảm biến và bề mặt tiếp xúc với viên thuốc.
Độ nhạy và tình trạng của cảm biến
Cảm biến là bộ phận ghi nhận viên thuốc khi đi qua vùng đếm. Nếu khả năng nhận diện không ổn định, máy có thể bỏ sót viên hoặc ghi nhận sai số lượng thực tế. Sai lệch có thể xuất hiện khi bề mặt cảm biến bị bám bụi, vị trí lắp đặt bị lệch hoặc đặc điểm viên thuốc không phù hợp với công nghệ nhận diện của thiết bị. Với một số dòng máy, thông số nhận diện có thể được điều chỉnh; tuy nhiên, không phải thiết bị nào cũng cho phép người vận hành thay đổi độ nhạy.
Cách kiểm soát: Khi phát hiện sai số, cần kiểm tra tình trạng và vị trí cảm biến theo hướng dẫn, sau đó chạy thử bằng sản phẩm thực tế để đối chiếu kết quả. Không nên tự ý tăng giảm độ nhạy khi chưa xác định được nguyên nhân.
Thông số rung và tình trạng máng dẫn
Bộ phận máng rung có nhiệm vụ phân tách và đưa viên thuốc đến vùng đếm. Nếu cường độ rung không phù hợp, viên thuốc có thể di chuyển quá chậm, dồn thành cụm hoặc nảy khỏi đường dẫn, khiến dòng cấp liệu không ổn định.
Bên cạnh thông số rung, tình trạng cơ khí của máng dẫn cũng ảnh hưởng đến quá trình vận hành. Bề mặt bám cặn, máng lắp lệch hoặc các chi tiết bị lỏng có thể làm thay đổi hướng di chuyển của viên thuốc, gây ùn tắc hoặc cấp liệu không đều.
Cách kiểm soát: Khi kiểm tra, cần quan sát cách viên thuốc di chuyển trên máng, kiểm tra vị trí lắp đặt và độ chắc chắn của các chi tiết. Việc điều chỉnh độ rung cần căn cứ vào đặc điểm sản phẩm và thiết kế máy; sau khi điều chỉnh, nên chạy thử để xác nhận dòng cấp liệu ổn định.
Không có một mức rung cố định phù hợp với mọi loại viên thuốc thông số cần được điều chỉnh theo đặc điểm sản phẩm và thiết kế của từng máy.
Cài đặt vận hành và kiểm tra khi đổi sản phẩm
Sai số đếm có thể xuất phát từ việc thiết lập thông số vận hành, cài đặt sai số viên cần đóng trong mỗi lọ hoặc sử dụng lại thông số chưa phù hợp của sản phẩm trước đó.
Máy hoạt động ổn định với viên nén kích thước lớn chưa chắc đạt độ chính xác tương tự khi chuyển sang viên nang nhỏ, viên nang mềm hoặc sản phẩm dễ phát sinh bụi. Vì vậy, mỗi lần đổi sản phẩm cần kiểm tra lại các điều kiện vận hành liên quan.
Trước khi sản xuất, người vận hành cần xác nhận:
- Đúng loại sản phẩm và quy cách chai.
- Đúng số lượng viên cần đóng trong mỗi chai.
- Đúng công thức và thông số vận hành đã được xác nhận.
- Đường dẫn viên thuốc đã được vệ sinh, không còn sản phẩm từ lô trước.
- Kết quả chạy thử đáp ứng tiêu chí kiểm tra đã thiết lập.
Các thông số đã được xác nhận nên được lưu trữ và quản lý theo từng loại sản phẩm. Điều này giúp hạn chế nhầm lẫn khi chuyển đổi sản phẩm và giảm nguy cơ sai lệch do thay đổi cài đặt ngoài ý muốn.
Cách kiểm tra độ chính xác khi đếm viên thuốc
Độ chính xác của máy đếm viên thuốc cần được kiểm tra bằng cách đối chiếu số viên thực tế trong chai với số lượng đã cài đặt. Việc kiểm tra nên thực hiện trong điều kiện vận hành thực tế để phát hiện tình trạng thiếu viên, thừa viên hoặc sai lệch giữa các lọ.
Bước 1: Kiểm tra thiết lập và tình trạng máy
Trước khi chạy thử, xác nhận số viên cần đóng trong mỗi chai, loại sản phẩm và thông số vận hành đã được thiết lập phù hợp. Đồng thời, kiểm tra máng dẫn, vùng cảm biến và cơ cấu đưa viên vào chai để phát hiện tình trạng bám bụi, tắc nghẽn hoặc lắp đặt sai lệch.
Bước 2: Chạy thử và đối chiếu số viên
Cho máy vận hành với sản phẩm thực tế, sau đó lấy các chai ở nhiều chu kỳ khác nhau để đếm lại số viên. So sánh kết quả với số lượng mục tiêu nhằm xác định chai bị thiếu viên, thừa viên hoặc có sự chênh lệch giữa các lần đóng gói.
Bước 3: Theo dõi sai số trong quá trình vận hành
Tiếp tục kiểm tra khi máy chạy liên tục và sau những thao tác như bổ sung viên thuốc, vệ sinh hoặc điều chỉnh thông số. Nếu sai số chỉ xuất hiện ở một số thời điểm, cần chú ý đến sự thay đổi của dòng cấp liệu, khả năng nhận diện của cảm biến và hoạt động của cơ cấu phân phối viên vào chai.
Bước 4: Xác định nguyên nhân và kiểm tra lại
Khi phát hiện sai lệch, kiểm tra lần lượt các yếu tố liên quan như thông số cài đặt, tình trạng cảm biến, máng dẫn và cơ cấu cấp viên. Sau khi khắc phục, chạy thử lại và tiếp tục đếm đối chiếu để xác nhận kết quả đáp ứng tiêu chí chấp nhận đã xác định.
Kết quả kiểm tra cần được ghi nhận theo quy trình chất lượng của cơ sở sản xuất. Số lượng chai lấy mẫu và tiêu chí chấp nhận nên được xác định trước, phù hợp với yêu cầu kiểm soát chất lượng.
Câu hỏi thường gặp
- Máy đếm viên có đếm được cả viên nén và viên nang không?
Nhiều máy có thể xử lý cả hai, nhưng khả năng tương thích phụ thuộc vào kích thước, hình dạng, bề mặt và công nghệ đếm. Nên thử mẫu thực tế trước khi lựa chọn máy.
- Giảm tốc độ có giúp máy đếm chính xác hơn không?
Có thể giúp nếu lỗi liên quan đến cấp liệu quá nhanh hoặc viên chồng lên nhau. Nếu nguyên nhân là cảm biến bẩn, viên mắc trong đường dẫn hoặc chai lệch vị trí, giảm tốc độ chưa giải quyết được vấn đề.
- Có thể dùng chung thông số cho nhiều loại viên không?
Không nên mặc định như vậy. Mỗi sản phẩm cần được kiểm tra và xác nhận thông số phù hợp, đặc biệt khi thay đổi kích thước, hình dạng hoặc mức độ phát sinh bụi.
- Nên chọn máy dựa trên năng suất hay độ chính xác?
Cần đánh giá đồng thời cả hai trong cùng điều kiện thử. Thiết bị phù hợp phải đáp ứng số lượng viên trong chai ở năng suất doanh nghiệp cần sử dụng, đồng thời thuận tiện cho vệ sinh, chuyển đổi sản phẩm và kiểm tra.
Kết luận
Độ chính xác của máy đếm viên thuốc phụ thuộc vào sự phối hợp giữa cảm biến, hệ thống cấp liệu, đặc tính viên thuốc và thông số vận hành. Khi xuất hiện tình trạng đếm thiếu hoặc thừa nên kiểm tra hệ thống, đối chiếu số lượng thực tế và xác định nguyên nhân trước khi điều chỉnh máy.
Bên cạnh việc kiểm tra định kỳ, cần chạy thử, vệ sinh hoặc điều chỉnh thông số vận hành. Cách làm này giúp phát hiện sai lệch sớm, duy trì tính ổn định của quá trình đóng gói và hỗ trợ kiểm soát chất lượng thành phẩm.
